Een caleidoscoop van verhalen, mensen en betekenis

Op zondag 26 april viert Erfgoeddag zijn 25e editie. Een mijlpaal die niet alleen uitnodigt tot feest, maar ook tot reflectie. In het maartnummer van faro neemt een uitgebreid dossier je mee in het verhaal achter dit unieke evenement: van de eerste ideeën in de jaren 1990 tot de dynamische en veelzijdige praktijk van vandaag.

Wat meteen duidelijk wordt: Erfgoeddag laat zich niet in één verhaal vatten. Het is geen rechte lijn, maar een caleidoscoop van perspectieven.

Lees het volledige dossier van 25 jaar Erfgoeddag

Van beleidsidee tot breed gedragen beweging

Het dossier gaat terug naar het ontstaan van Erfgoeddag, in een periode waarin de cultureel-erfgoedsector volop in beweging was. Eind jaren 1990 groeide het idee van een geïntegreerd erfgoedbeleid, waarin verschillende sectoren elkaar zouden versterken. Erfgoeddag werd een concreet antwoord op die ambitie: een moment waarop erfgoed zichtbaar wordt voor een breed publiek én een hefboom voor samenwerking.

Wat begon als een uitdaging, groeide uit tot een jaarlijkse traditie. Vandaag is Erfgoeddag een stevig verankerd moment, gedragen door honderden organisaties en duizenden vrijwilligers.

Een evenement met vele gezichten

Hoe blik je terug op 25 jaar Erfgoeddag? Dat bleek ook voor de redactie geen eenvoudige oefening. Kies je voor het perspectief van het beleid? Van erfgoedorganisaties? Van het publiek? Of kijk je naar de thema’s, de communicatie of de rol van media?

Het dossier kiest bewust niet voor één invalshoek, maar bundelt getuigenissen uit de sector. Zo ontstaat een rijk en gelaagd beeld van Erfgoeddag als gedeeld project, gedragen door vele stemmen.

Die veelheid is geen zwakte, maar net de kracht van het evenement. Erfgoeddag blijkt even veelzijdig als het erfgoed dat het in de kijker zet.

In de machinekamer van Erfgoeddag

Achter de schermen draait een complexe “machine” die het evenement elk jaar mogelijk maakt. Het dossier biedt een blik in die werking: van jaarlijkse evaluaties tot grootschalige onderzoeken, zoals de evaluatie na 20 jaar Erfgoeddag.

Daaruit blijkt onder meer dat het draagvlak bijzonder groot is: 97% van de organisatoren en 93% van de coördinatoren wil blijven deelnemen.

Ook cijfers tonen de groei en impact: gemiddeld nemen zo’n 200.000 bezoekers deel, het aantal activiteiten groeide van 500 naar 900 en het aantal deelnemende organisaties van 233 naar meer dan 600.

Maar cijfers vertellen niet het hele verhaal. Het dossier toont ook hoe bezoekers Erfgoeddag beleven: vaak lokaal, vaak dichtbij huis, maar telkens als een ontdekking van plekken en verhalen die anders verborgen blijven.

Erfgoeddag als motor voor samenwerking

Een terugkerend thema in het dossier is samenwerking. Erfgoeddag bracht van bij de start organisaties samen die voordien vaak naast elkaar werkten. Het fungeerde als een “ijsbreker” voor nieuwe en duurzame samenwerkingen binnen de sector.

Vandaag blijft dat verbindende karakter cruciaal. FARO bewaakt het nationale kader en de zichtbaarheid, terwijl erfgoedcellen en lokale partners het verschil maken op het terrein. Die wisselwerking zorgt ervoor dat Erfgoeddag tegelijk een nationaal moment én een lokaal beleefde ervaring blijft.

Blijven vernieuwen: van digitalisering tot jongeren

Een kwart eeuw later blijft de vraag relevant: heeft Erfgoeddag nog zin? Het antwoord in het dossier is duidelijk: ja, maar niet zonder evolutie.

Er wordt volop ingezet op verjonging, digitale formats en nieuwe vormen van participatie. Projecten met jongeren, sociale media en de ErfgoedApp zorgen ervoor dat nieuwe publieken bereikt worden en erfgoed ook online een plaats krijgt.

Ook initiatieven zoals de Erfgoedweken tonen hoe het evenement zich uitbreidt en nieuwe verbindingen aangaat, bijvoorbeeld met het onderwijs.

Meer dan een evenement

Misschien is dat wel de belangrijkste conclusie van het dossier: Erfgoeddag is meer dan een jaarlijkse afspraak. Het is een proces, een netwerk en een gedeelde praktijk waarin organisaties, vrijwilligers en publiek samen betekenis geven aan erfgoed.

De vele getuigenissen tonen hoe diep het evenement verankerd is. Hoe het mensen raakt, samenbrengt en inspireert. En hoe het telkens opnieuw nieuwe verhalen mogelijk maakt.

Een uitnodiging tot gesprek

Het dossier sluit niet af met een definitief oordeel. Integendeel: het nodigt uit tot gesprek. Over de rol van Erfgoeddag, over de keuzes die gemaakt worden, en over de toekomst van erfgoed in een snel veranderende samenleving.

Want na 25 jaar is één ding zeker: het laatste woord over Erfgoeddag is nog lang niet gezegd.


 

Praktisch

faro bestellen kan via https://faro.be/form/abonnementen-faro of telefonisch via 02 213 10 64. Losse nummers kosten 10 euro, een jaarabonnement (vier nummers) 40 euro. Het tijdschrift wordt ook verkocht in de betere boekhandel.